Polska testuje 3 z 4 scenariuszy dla następcy mObywatela

W Europie trwa pilotaż APTITUDE, który poprzedza wdrożenie Europejskiego portfela tożsamości cyfrowej, czyli EUDI Wallet. To jeden z dużych projektów pilotażowych Unii Europejskiej, którego celem jest uruchomienie i sprawdzenie rozwiązań technicznych pozwalających potwierdzać tożsamość cyfrowo oraz korzystać z usług publicznych i komercyjnych w całej Wspólnocie w prostszy i bezpieczniejszy sposób. Projekt ma też przygotować państwa uczestniczące do wdrożenia portfela, które zgodnie z harmonogramem powinno nastąpić do 24 grudnia 2026 r.

APTITUDE, czyli Advanced Project for Trusted Identity Technologies and Unified Digital Ecosystem, jest współfinansowany z programu Cyfrowa Europa i koordynowany przez francuskie Ministerstwo Spraw Wewnętrznych. W przedsięwzięciu biorą udział instytucje publiczne i podmioty prywatne z 11 państw Unii Europejskiej oraz z Ukrainy. Polskę reprezentują Ministerstwo Cyfryzacji, Centralny Ośrodek Informatyki, Polski Standard Płatności, Krajowa Izba Rozliczeniowa, PKO BP, ING Bank Śląski i PKO Leasing. Pilotaż bazuje na doświadczeniach wcześniejszych europejskich projektów, takich jak NOBID, DC4EU, POTENTIAL i EWC, które miały przygotować wspólny grunt pod bezpieczny i interoperacyjny rynek usług cyfrowych w UE.

W ramach APTITUDE testowane są 4 grupy usług. Chodzi o cyfrowe poświadczenia podróży, bilety i odprawę, mobilny dowód rejestracyjny pojazdu oraz płatności i bankowość. Portfel ma być interoperacyjny, bezpieczny i wygodny w obsłudze, ma zawierać różne cyfrowe dokumenty i poświadczenia, a użytkownik ma sam decydować, jakie dane udostępnia, komu je przekazuje i z których usług chce skorzystać. Państwa członkowskie zachowają przy tym swobodę wyboru, jakie dokładnie usługi udostępnią w swoich portfelach. 

Centralny Ośrodek Informatyki pracuje nad 3 z 4 obszarów testowych. Są to cyfrowe poświadczenia podróży, mobilny dowód rejestracyjny oraz płatności i bankowość. W przypadku mVRC, czyli cyfrowego dowodu rejestracyjnego pojazdu, polska strona przewodzi pracom projektowym.

Jednym z pierwszych scenariuszy użycia są cyfrowe poświadczenia podróży. To w praktyce elektroniczny odpowiednik dokumentu podróży, który ma uprościć potwierdzanie tożsamości podczas przekraczania granic. Testy koncentrują się na tym, w jaki sposób krajowe portfele tożsamości cyfrowej mogą współpracować z systemami granicznymi różnych państw. Celem jest bezpieczna transgraniczna interoperacyjność zgodna zarówno ze standardami Międzynarodowej Organizacji Lotnictwa Cywilnego, jak i z unijnymi przepisami dotyczącymi ochrony danych. Jeśli ten model zadziała w praktyce, pasażer ma zyskać krótsze kolejki, szybszą kontrolę tożsamości i większą kontrolę nad zakresem udostępnianych informacji.

Drugim scenariuszem są bilety i odprawa. W pracach uczestniczą specjaliści między innymi z Grecji, Francji, Włoch, Litwy, Łotwy, Portugalii i Holandii. Testowane rozwiązania mają w przyszłości umożliwić w pełni cyfrową rezerwację i zameldowanie w hotelu, przechowywanie w jednym miejscu biletów oraz dokumentów potrzebnych w transporcie kolejowym, morskim, autobusowym i lotniczym, a także wykorzystanie nowej generacji legitymacji studenckiej, która pozwoli studentom w UE korzystać z przywilejów i obiektów na kampusach. W praktyce oznacza to próbę połączenia tożsamości cyfrowej z całym procesem podróży, od rezerwacji po odprawę i korzystanie z uprawnień na miejscu.

Wszystkie potrzebne bilety i dokumenty mają trafić do jednego miejsca w telefonie. Procesy rezerwacji i odprawy mają być szybsze. Potwierdzanie tożsamości podróżnego ma odbywać się natychmiastowo i bezpiecznie, a liczba kontroli i zbędnych formalności ma zostać ograniczona.

Pilotaż nie oznacza automatycznego wdrożenia wszystkich nowych funkcji. COI wprost podkreśla, że APTITUDE jest projektem badawczo-rozwojowym i testowym. Jego celem jest sprawdzenie technologii, scenariuszy działania oraz interoperacyjności między systemami. Dopiero na podstawie wyników tych prac mają zapadać decyzje o tym, które rozwiązania znajdą się później w krajowych wdrożeniach europejskiego portfela tożsamości cyfrowej. 

Prace w projekcie ruszyły w październiku 2025 r. i potrwają 2 lata.