Test routera ASUS ROG Rapture GT-BN98 - to pierwszy krok w stronę Wi-Fi 8, ale już dziś potrafi pokazać przewagę

 

ASUS ROG Rapture GT-BN98 jest pierwszym dostępnym na rynku routerem zgodnym z Wi-Fi 8, czyli rozwijanym obecnie standardem IEEE 802.11bn. To sytuacja dość nietypowa, bo sam router wyprzedza urządzenia, które mogłyby w pełni wykorzystać jego najnowsze możliwości. Smartfony, laptopy i karty sieciowe obsługujące Wi-Fi 8 dopiero przed nami.

Nie oznacza to jednak, że GT-BN98 jest dziś wyłącznie demonstracją technologii. Jest to jednocześnie jeden z najbardziej rozbudowanych routerów, jakie możemy obecnie podłączyć do domowej sieci. Oferuje cztery pasma radiowe, dwa porty 10 Gb/s, kilka portów 2,5 Gb/s, 2 GB RAM, rozbudowane funkcje gamingowe, AiMesh, VPN, zabezpieczenia i jeden z najbardziej funkcjonalnych interfejsów zarządzania routerem.

Wi-Fi 8 należy więc traktować przede wszystkim jako zabezpieczenie na przyszłość. Kupując GT-BN98 dziś, korzystamy głównie z jego możliwości w obecnych standardach Wi-Fi, ale gdy na rynku zaczną pojawiać się urządzenia 802.11bn, nie będzie potrzeby wymiany routera, choć wiąże się to z tzw. “podatkiem od nowości”.

Podczas naszych testów okazało się, że sam bardzo wydajny hardware i dopracowane zarządzanie ruchem potrafią dać wymierną korzyść nawet urządzeniom obecnej generacji. Najlepszym przykładem okazał się Meta Quest 3, przy którym udało nam się osiągnąć lepsze parametry bezprzewodowej transmisji VR niż na wcześniej używanych routerach.

 

 

Design – ROG Rapture nie próbuje być dyskretny

 

ROG Rapture GT-BN98 zdecydowanie nie jest routerem, który nie rzuca się w oczy. To duże urządzenie z ośmioma zewnętrznymi antenami, rozbudowanymi otworami wentylacyjnymi, agresywną stylistyką charakterystyczną dla serii ROG i podświetleniem Aura RGB - które można wyłączyć zarówno z poziomu aplikacji, jak i przyciskiem na obudowie.

Wygląda bardziej jak element gamingowego stanowiska niż tradycyjny sprzęt sieciowy. Osoby lubiące stylistykę ROG będą nim zachwycone.

Duże rozmiary mają jednak również techniczne uzasadnienie. W środku pracuje czterordzeniowy procesor taktowany zegarem 2,6 GHz, wspierany przez 2 GB RAM i 256 MB pamięci flash. Router obsługuje cztery niezależne moduły radiowe, każdy w konfiguracji 4x4, a do tego wielogigabitową sieć przewodową.

Z przodu znajdują się diody LED stanu WAN, LAN, wszystkich czterech pasm bezprzewodowych i zasilania.

Najciekawiej robi się jednak z tyłu obudowy. Dostajemy jeden port 10 Gb/s WAN/LAN, jeden 10 Gb/s LAN, port 2,5 Gb/s WAN/LAN, trzy kolejne porty LAN 2,5 Gb/s oraz dodatkowy gigabitowy Ethernet. Są także porty USB 3.2 Gen 1 i USB 2.0.

W praktyce oznacza to, że GT-BN98 może od razu stać się centrum bardzo szybkiej domowej sieci bez konieczności dokładania osobnego switcha dla większości zastosowań.

 

 

Specyfikacja – cztery pasma i ponad 24 Gb/s łącznej przepustowości radiowej

 

GT-BN98 jest routerem czteropasmowym. Mamy jedno radio 2,4 GHz, dwa niezależne radia 5 GHz oraz jedno 6 GHz.

Maksymalna deklarowana szybkość wynosi 1376 Mb/s w paśmie 2,4 GHz, po 5764 Mb/s dla każdego z dwóch pasm 5 GHz oraz 11 529 Mb/s dla 6 GHz. Wszystkie cztery moduły pracują w konfiguracji 4x4. Stąd oznaczenie BN25000. Nie oznacza ono oczywiście, że pojedynczy laptop pobierze dane z prędkością 25 Gb/s. Jest to suma maksymalnych wartości PHY dla wszystkich pasm.

GT-BN98 obsługuje modulację 4096-QAM, OFDMA, MU-MIMO i kanały o szerokości do 320 MHz w paśmie 6 GHz. W 5 GHz maksymalna szerokość wynosi 160 MHz.

Bardzo ważnym elementem jest Multi-Link Operation. MLO pozwala kompatybilnemu urządzeniu korzystać z więcej niż jednego pasma jednocześnie, co może zwiększać przepustowość, zmniejszać opóźnienia albo poprawiać odporność połączenia na zakłócenia.

 

 

Co właściwie zmienia Wi-Fi 8?

 

Wi-Fi 8 może być trochę mylące, jeśli ktoś przyzwyczaił się, że każda kolejna generacja sieci bezprzewodowej oznacza przede wszystkim wyższą maksymalną szybkość.

Tym razem główny kierunek rozwoju jest inny.

IEEE 802.11bn rozwijany jest pod hasłem Ultra High Reliability. Chodzi więc przede wszystkim o zwiększenie niezawodności, stabilności i przewidywalności Wi-Fi. Nie tylko w idealnej sytuacji kilka metrów od routera, ale również przy słabszym sygnale, dużej liczbie klientów, wielu punktach dostępowych oraz sporym poziomie zakłóceń.

 

 

Wi-Fi 8 nadal korzysta z pasm 2,4, 5 i 6 GHz oraz kanałów do 320 MHz. Najważniejsze zmiany mają zachodzić w sposobie korzystania z dostępnego widma i współpracy urządzeń.

Jednym z kierunków jest lepsza koordynacja wielu punktów dostępowych. Zamiast zachowywać się jak niezależne urządzenia walczące o dostęp, routery i punkty dostępowe mają skuteczniej współpracować.

Drugą istotną kwestią jest wykorzystanie części kanału. Nie zawsze całe dostępne pasmo jest równie dobre i wolne od zakłóceń. Wi-Fi 8 ma pozwalać znacznie elastyczniej rozdzielać zasoby pomiędzy urządzenia.

Zmiany dotyczą również działania przy słabszym sygnale oraz ograniczania opóźnień w najgorszych momentach. GT-BN98 jest więc interesujący jako urządzenie futureproof. Obecnie wykorzystujemy go głównie jako niezwykle zaawansowany router współpracujący z obecnymi klientami Wi-Fi, ale wraz z pojawieniem się telefonów i komputerów obsługujących 802.11bn powinny zostać odblokowane kolejne możliwości.

 

ASUSWRT daje ogromne możliwości konfiguracji

 

GT-BN98 działa pod kontrolą ASUSWRT 6.0 i trudno znaleźć drugi konsumencki system routera oferujący równie szeroki zestaw funkcji bez konieczności przechodzenia do rozwiązań typowo biznesowych.

Podstawą jest oczywiście AiMesh. GT-BN98 może pracować jako główny router albo jako element większego systemu mesh. ASUS przewiduje również tryby punktu dostępowego, repeatera i media bridge. Instrukcja urządzenia obejmuje między innymi konfigurację AiMesh, Guest Network Pro, kontroli rodzicielskiej, QoS, VPN oraz zaawansowanych ustawień Wi-Fi.

Bardzo ciekawie wygląda Guest Network Pro. Nazwa sugeruje rozbudowaną sieć dla gości, ale możliwości są znacznie większe. Możemy tworzyć oddzielne sieci przeznaczone dla gości, dzieci, urządzeń IoT, sprzętu gamingowego czy urządzeń, które mają korzystać z VPN.

Takie podejście jest znacznie wygodniejsze niż wrzucenie wszystkich urządzeń domowych do jednego SSID. Inteligentna żarówka, telewizor, komputer służbowy i NAS nie muszą znajdować się w tej samej części sieci.

Do tego dochodzą VLAN-y, Dual WAN, agregacja połączeń, DDNS, Wake on LAN, serwer DHCP, IPTV i rozbudowane funkcje monitorowania ruchu.

 

 

 

VPN, zabezpieczenia i kontrola ruchu

 

GT-BN98 może pełnić rolę zarówno klienta, jak i serwera VPN. Obsługuje między innymi WireGuard, OpenVPN i IPSec. VPN Fusion pozwala dodatkowo przypisać różne urządzenia do różnych tuneli VPN.

Możemy więc przykładowo wysłać ruch telewizora przez jeden VPN, komputera przez drugi, a konsolę pozostawić na zwykłym połączeniu z internetem.

Instrukcja przewiduje konfigurację VPN Fusion, Instant Guard oraz własnych serwerów WireGuard, OpenVPN i IPSec.

AiProtection oferuje skanowanie konfiguracji bezpieczeństwa, blokowanie złośliwych witryn i zainfekowanych urządzeń, dwukierunkowy IPS, blokowanie reklam oraz trackerów.

Jest też firewall, obsługa DNS-over-TLS oraz rozbudowana kontrola rodzicielska.

 

 

 

Funkcje gamingowe

 

Seria ROG Rapture jest skierowana przede wszystkim do graczy i GT-BN98 ma całą sekcję poświęconą optymalizacji ruchu gamingowego.

Funkcja Game Acceleration jest podzielona na trzy poziomy. Pierwszy identyfikuje urządzenia gamingowe i pozwala nadać im priorytet. Drugi obejmuje Game Boost oraz adaptacyjne QoE, czyli priorytetyzację odpowiednich pakietów wewnątrz naszej sieci.

Trzeci poziom to GTNet, którego zadaniem jest optymalizacja trasy pomiędzy użytkownikiem a serwerami gry.

Warto przy tym zachować zdrowy rozsądek. Router nie może zmienić praw fizyki ani skrócić trasy światłowodu pomiędzy Warszawą a serwerem znajdującym się na innym kontynencie. Największą korzyść z QoS zauważymy przede wszystkim wtedy, gdy domowe łącze jest mocno obciążone i router musi zdecydować, które pakiety powinny mieć pierwszeństwo.

OpenNAT pozwala natomiast łatwiej skonfigurować przekierowanie portów dla popularnych gier.

 

 

 

Aplikacja mobilna – dużo więcej niż tylko konfiguracja

 

ASUS Router jest jedną z bardziej rozbudowanych aplikacji mobilnych do zarządzania routerem.

Na głównym ekranie mamy dostęp do informacji o stanie połączenia, routerze, urządzeniach i AiMesh. Możemy kontrolować system oświetlenia Aura RGB, zmieniać priorytety ruchu i uruchomić Mobile Game Mode.

Aplikacja pozwala również zarządzać AiProtection, Instant Guard, kontrolą rodzicielską, adaptacyjnym QoE, ograniczeniami przepustowości i ustawieniami Wi-Fi.

Możemy podejrzeć wykorzystanie czterech rdzeni procesora oraz pamięci RAM, wykonać diagnostykę sieci, zaktualizować firmware, zarządzać podłączonymi urządzeniami USB, Sambą i FTP.

To oznacza, że typowy użytkownik może skonfigurować i później obsługiwać router właściwie bez otwierania panelu administracyjnego w przeglądarce.

 

 

 

Panel WWW – tutaj widać pełne możliwości GT-BN98

 

ASUSWRT dostępny z przeglądarki jest znacznie bardziej rozbudowany.

Strona główna pokazuje stan WAN, wykorzystanie wszystkich portów Ethernet, urządzenia połączone przewodowo i bezprzewodowo, obciążenie procesora i pamięci RAM, działanie poszczególnych pasm i ruch sieciowy.

Na osobnym ekranie można konfigurować każde radio. Dla 2,4 GHz dostępne są kanały 20/40 MHz, w 5 GHz szerokość dochodzi do 160 MHz, a w 6 GHz do 320 MHz.

Mamy również konfigurację MLO, WPA3, filtrowania MAC, harmonogramu działania Wi-Fi, ustawień profesjonalnych, firewalla, IPv6, serwerów VPN czy USB.

Dobrym dodatkiem jest WiFi Insight, który pomaga analizować środowisko radiowe i dostępne kanały.

Rozbudowany jest również monitor ruchu. Możemy obserwować osobno WAN, LAN i poszczególne pasma bezprzewodowe, a Traffic Analyzer pozwala śledzić wykorzystanie sieci w dłuższym okresie.

 

 

 

Testy – największe zaskoczenie przyniósł Meta Quest 3

 

GT-BN98 testowaliśmy przede wszystkim z urządzeniami obecnej generacji. To ważne, bo pokazuje, że zakup tego routera nie musi być uzasadniony wyłącznie oczekiwaniem na Wi-Fi 8.

W codziennym użytkowaniu router działał bardzo stabilnie, a jednoczesna obsługa kilku urządzeń oraz ruchu przewodowego nie stanowiła dla niego żadnego problemu.

Najciekawszy wynik pojawił się jednak w zastosowaniu, w którym jakość sieci bezprzewodowej ma wyjątkowo duże znaczenie – podczas strumieniowania VR z komputera do Meta Quest 3 za pomocą Virtual Desktop.

W takim scenariuszu nie chodzi wyłącznie o jak najwyższą przepustowość. Znacznie bardziej liczy się stabilność transmisji, niski jitter i przede wszystkim opóźnienie.

Na innych używanych przez nas urządzeniach Virtual Desktop raportował podczas transmisji około 50 ms opóźnienia. Po przejściu na ROG Rapture GT-BN98 wartość spadła do około 30 ms.

Różnica dwudziestu milisekund w zwykłym przeglądaniu internetu nie miałaby większego znaczenia. W VR jest natomiast bardzo odczuwalna, bo każdy dodatkowy etap opóźnienia pomiędzy ruchem głowy, wyrenderowaniem obrazu i wyświetleniem go w goglach wpływa na odczucia płynące z rozgrywki.

Co równie ważne, mogliśmy jednocześnie zwiększyć bitrate transmisji do poziomu, którego nie udało nam się stabilnie osiągnąć na wcześniej używanych routerach.

To prawdopodobnie najlepszy praktyczny argument za GT-BN98, jaki pojawił się podczas testów. Nie jest to jeszcze demonstracja przewagi Wi-Fi 8 – Quest 3 nie jest urządzeniem 802.11bn – lecz dowód na to, że bardzo wydajny router, dobre radio i sprawne zarządzanie ruchem mogą już teraz przynieść realną poprawę w jednym z najbardziej wymagających zastosowań domowego Wi-Fi. Prawdopodobnie są na rynku routery z Wi-Fi 7 lub Wi-Fi 6E, które mogłyby zbliżyć się do tych wyników, ale z pewnością są to urządzenia również z wyższej półki i o wyższej cenie. Dotychczasowy router z WiFi 6 pozostawiał w porównaniu do testowanego Asusa bardzo wiele do życzenia.

I właśnie w zastosowaniach takich jak bezprzewodowy VR, lokalny streaming gier, szybki NAS czy przesyłanie dużych plików możliwości GT-BN98 mają dziś najwięcej sensu.

Nie będzie zaskoczeniem, że router pozwolił w 100% wykorzystać pełną przepustowość najszybszego stałego łącza, jakie jest dostępne w miejscu przeprowadzania testu. Prędkości osiągane przewodowo i przez Wi-Fi nie różniły się od siebie.

 

Bardzo dobry jest również zasięg. W najdalszym zakątku mieszkania, gdzie sygnał musi pokonać 3 ściany, w tym jedną ścianę nośną o grubości ponad jednego metra, Asus uzyskał 148 Mbps pobierania, podczas gdy niemal każdy router albo nie zapewniał żadnej łączności, albo osiągał w tym miejscu nie więcej niż 10 Mb/s.

 

 

Wi-Fi 8 jest na razie obietnicą na przyszłość

 

Nie mieliśmy możliwości wykonania bezpośredniego testu klienta Wi-Fi 8, ponieważ takich urządzeń na rynku jeszcze praktycznie nie ma. Nie jest to jednak szczególnie problematyczne z punktu widzenia oceny GT-BN98.

Najważniejsze jest bowiem to, że router nie potrzebuje Wi-Fi 8, żeby być bardzo wydajnym urządzeniem już dzisiaj.

Możemy wykorzystać pasmo 6 GHz, kanały 320 MHz z odpowiednimi urządzeniami, MLO, cztery niezależne radia, bardzo szybkie porty Ethernet i komplet funkcji ASUSWRT.

Obsługę Wi-Fi 8 traktowałbym więc podobnie jak kilka lat temu obecność bardzo szybkiego Ethernetu w urządzeniach, gdy większość użytkowników miała jeszcze łącze kilkusetmegabitowe. Nie jest to coś, co musimy wykorzystać natychmiast. Jest to natomiast coś, dzięki czemu router ma mniejsze szanse szybko stać się przestarzały.

 

 

Podsumowanie

 

ASUS ROG Rapture GT-BN98 jest jednym z najbardziej kompletnych routerów, jakie można dziś postawić w domu.

Jego największą nowością jest obsługa Wi-Fi 8, ale reszta funkcji jest równie imponująca.

Dwa porty 10 Gb/s, rozbudowana sieć 2,5 Gb/s, cztery pasma, mocny procesor, 2 GB RAM, AiMesh, Guest Network Pro, VPN Fusion, WireGuard, AiProtection, zaawansowane QoE i bardzo bogaty panel konfiguracyjny powodują, że GT-BN98 może być routerem na wiele lat.

Najlepszym potwierdzeniem jego możliwości był test z Meta Quest 3. Spadek opóźnienia raportowanego przez Virtual Desktop z około 50 do około 30 ms oraz możliwość użycia wyższego bitrate'u niż na wcześniej testowanych routerach pokazały, że nawet bez klienta Wi-Fi 8 nowy ROG potrafi zapewnić realną poprawę.

Wi-Fi 8 jest na razie przede wszystkim bonusem i zabezpieczeniem na przyszłość. Gdy pojawią się pierwsze kompatybilne smartfony, laptopy i karty sieciowe, GT-BN98 będzie można wykorzystać jeszcze szerzej. Do tego czasu pozostaje po prostu ekstremalnie wydajnym routerem obecnej generacji.

Niestety nie możemy zapomnieć o bardzo wysokiej cenie jak na urządzenie do sieci domowej. Producent jeszcze nie ujawnił oficjalnej ceny, ale ceny starszych modeli oscylowały wokół 3500 z. To sprzęt dla osób, które rzeczywiście wykorzystają szybki LAN, 6 GHz, bezprzewodowy VR, NAS, wiele urządzeń albo zaawansowaną konfigurację sieci. Dla nich możliwość późniejszego przejścia na Wi-Fi 8 bez wymiany routera jest już tylko dodatkowym argumentem. Jest to propozycja dla najbardziej wymagających i najbardziej zasobnych użytkowników sieci.

 

Plusy i minusy

 

Plusy:

• bardzo wysoka wydajność już z obecnymi urządzeniami
• świetne rezultaty w bezprzewodowym VR
• spadek opóźnienia Virtual Desktop na Meta Quest 3 z około 50 do około 30 ms
• możliwość uzyskania wyższego bitrate'u transmisji VR
• możliwość pełnego wykorzystania przepustowości stałego łącza przez Wi-Fi
• bardzo dobry zasięg, również przez grube ściany
• cztery niezależne pasma Wi-Fi, radio 6 GHz i kanały do 320 MHz
• MLO, dwa porty 10 Gb/s, rozbudowana sieć 2,5 Gb/s
• mocny procesor i 2 GB RAM, bardzo rozbudowany ASUSWRT
• AiMesh, Guest Network Pro, VPN Fusion i WireGuard
• AiProtection, zaawansowane QoE i funkcje gamingowe
• bardzo dobra aplikacja mobilna
• Wi-Fi 8 zapewnia gotowość na przyszłe standardy

Minusy:

• bardzo duża obudowa
• pełne możliwości Wi-Fi 8 będzie można zweryfikować dopiero po pojawieniu się odpowiednich urządzeń klienckich
• potencjalnie wysoka cena powyżej 3 tysięcy złotych